Een gesprek over 82 jaar geleden

Model: een-gesprek-over-82-jaar-geleden
€1,00 Excl. BTW: €1,00

Omschrijving

Tiemen loopt al jaren een paar middagen in de week met zijn hondje in het bos. Meestal is hij dan met zijn gedachten bij dingen die hij heeft gedaan of nog moet doen en soms zijn er bepaalde gebeurtenissen waar hij over denkt. 

Als hij in de buurt van de Peppelerweg komt, gaan zijn gedachten echter vaak terug naar zijn alweer lang geleden overleden vader. Dat is ook vandaag weer het geval en dit keer is hij daardoor zelfs zo afwezig dat hij de hem achteropkomende man niet eens gezien heeft.


‘Nou, u was diep in gedachten. Toch geen zorgen hoop ik.’
‘Nee, dat niet. Ik stond na te denken over mijn vader. Die leeft al lang niet meer en normaal denk ik niet elke dag aan hem, maar als ik hier loop, komt hij wel vaak in mijn gedachten.’
‘Mag ik vragen waarom of vindt u het vervelend om daarover te praten?’

‘Nee, hoor. Ik denk hier vaak aan de Puttense razzia van 1944. U heeft daar vast weleens van gehoord of over gelezen, want dat is natuurlijk iets verschrikkelijks geweest.’

‘Het is onvoorstelbaar voor mensen die het niet hebben meegemaakt, maar wat zal er hier destijds en vele jaren daarna een immens verdriet zijn geweest. Ik dacht trouwens dat die razzia in en rondom het dorp en richting Nijkerk plaats had gevonden, maar we staan hier toch een heel eindje van het centrum af.’

‘Klopt en ik zal u vertellen waarom deze omgeving speciaal voor mij is. Mijn ouders, ik was toen natuurlijk nog lang niet geboren, woonden halverwege Voorthuizen. Mijn oom was op die bewuste dag bij ons en besloot samen met mijn vader door het bos heen in de richting van het dorp te gaan. Ik denk dus, maar dat kan ik ook best mis hebben, dat ze wel een vermoeden hadden dat er iets aan de hand was, maar niet wisten wat er precies speelde. Anders waren ze, volgens mij, namelijk wel over de gewone weg van Voorthuizen naar Putten gegaan.’

‘Je kon elkaar in die tijd natuurlijk niet even bellen om te vragen wat er was, want wie had er immers telefoon?’

‘Klopt, maar om verder te gaan met mijn verhaal. Volgens mijn vader is hij met mijn oom meegefietst tot aan de Peppelerbomen, zoals hij ze altijd noemde, en dat moet hier ergens zijn, want dit is de Peppelerweg. Ze hebben toen samen overlegd en mijn oom besloot naar zijn schoonfamilie in het dorp te gaan en mijn vader vertrouwde het blijkbaar toch minder of niet en is door het bos weer naar huis gegaan. Het gevolg was echter dat mijn oom door de Duitsers gepakt is en net als vele anderen in een Duits concentratiekamp is omgekomen en mijn vader in leven is gebleven.’

‘Wat een verhaal. Was uw vader wantrouwend of in ieder geval niet goedgelovig?’
‘Wat hij in die tijd voor persoon was, weet ik niet. Wel weet ik dat hij het nooit als zijn eigen verdienste of slimmigheid heeft gezien dat hij niet in handen van de Duitsers is gevallen. Hij was er namelijk vast van overtuigd dat zijn leven en ook dat van de slachtoffers al bij hun geboorte was bepaald.’

‘Was uw vader een gelovig man.’
‘Hoe hij voor en in de oorlogsjaren was, weet ik dus niet. Het geloof is na de oorlog echter wel zijn leven gaan bepalen. Ik heb nooit met hem over zijn gedachten en gevoelens gesproken, maar dat kwam ook omdat ik een nakomertje was. Tegenwoordig is men al heel jong volwassen, maar dat was in mijn jeugd zeker niet zo en misschien ben ik wel heel lang een flierefluiter gebleven. Ik ben in ieder geval pas dieper over die dingen na gaan denken nadat mijn vader overleden was.’


‘Ik denk wel te begrijpen wat u bedoelt.’
‘Oké, maar ik ben nog niet klaar. Ik heb de beslissing van mijn vader om niet naar het dorp maar naar huis te gaan namelijk ook altijd op mijn eigen leven betrokken. Als pa wel in handen van de Duitsers was gevallen, was ik er namelijk zeer waarschijnlijk niet geweest. Er zijn in verhouding met het aantal weggevoerden, namelijk maar een paar Puttenaren uit Duitsland teruggekomen.’


‘Heeft uw vader u vaak over die dag verteld?’
‘Nee, maar dat heb ik nooit als een tekortkoming van hem gezien. Ik heb namelijk meer geleerd van waar hij over heeft gezwegen dan waar hij over heeft gepraat. Het zal trouwens ook niet meegevallen zijn om erover te praten, want het is natuurlijk nogal wat. Hij ging rechtsaf en bleef in leven en mijn oom ging linksaf en overleefde het niet. Plus dat de mannen natuurlijk afscheid van elkaar hebben genomen en dat moment zal mijn vader altijd in zijn gedachten zijn gebleven. Ik kan me best voorstellen dat iemand zo’n moment voor zichzelf houdt of niet in staat is om er iets over te zeggen, want hoe breng je zulke gevoelens immers goed onder woorden.’


‘Gaat u vaak naar herdenkingen?’
‘Ik ben er één keer geweest en dat vond ik een enorm emotionele ervaring. Zeker toen ik al die mensen vanuit de Oude Kerk naar het monument hoorde lopen en eraan dacht dat in 1944 velen over dezelfde straat naar het station zijn gelopen en bijna niemand Putten ooit weer heeft gezien. Daarna heb ik nooit meer de behoefte gehad om naar een herdenking te gaan. Ik heb mijn eigen gedachten en dat is voor mij voldoende.’


‘Begrijp ik het goed dat het herdenken voor u niet zo hoeft?’
‘Nee, dat heeft u fout. Ik vind het heel goed dat er aandacht blijft voor wat er is gebeurd. Zeker in deze tijd. Er ontstaan immers steeds meer oorlogen.’


Als Tiemen op zijn horloge kijkt, ziet hij dat het de hoogste tijd is om verder te lopen.
‘Meneer, ik vond het heel prettig om even met u te praten, maar ik moet verder.’
‘Ik vond het ook heel leuk om u te spreken, maar mag ik u nog één laatste vraag stellen?’
‘Natuurlijk.’

‘Wat vindt u van vergeven?’

‘Ik ben er altijd heel voorzichtig mee om daar iets over te zeggen. Ben ik als iemand die alles alleen uit verhalen heeft namelijk de persoon die over vergeving kan en mag praten? Ik denk dat dit iets is voor de directe nabestaanden van de slachtoffers. Zij hebben immers de pijn gevoeld die dit drama teweeg heeft gebracht en dat heb ik niet. Ik vind trouwens ook dat vergeven iets persoonlijks is waar je niet mee te koop moet lopen. Plus dat ik het vreselijk zou vinden als ik ook maar één direct betrokkene van de razzia met mijn uitspraken zou kwetsen. Vergeven is trouwens niet zo eenvoudig. Als dat wel zo was, zouden er volgens mij namelijk niet zoveel ruzies met buren en in familie zijn.’

‘Tjonge, uw laatste woorden zijn wel iets om over na te denken.’
‘Ik hoop dat u het nog eens doet.’